Vài sự so sánh giữa Mozart và Beethoven

Nhắc đến âm nhạc cổ điển, có lẽ hai nhà soạn nhạc mà với một người không biết gì về thể loại nhạc này cũng có thể nói " đã nghe qua rồi " : hai nhà soạn nhạc được xem là hai bức tường thành lớn ( mặc dù theo tôi thì chưa hẳn đã là lớn nhất) của âm nhạc cổ điển , đó là MOZART VÀ BEETHOVEN.Bài viết này không có ý " múa rìu qua mắt những nghệ sĩ am hiểu thật sự" , nhưng với bất cứ ai yêu thích và có thưởng thức nhạc cổ điển thì chí ít cũng phải đồng ý một vài điều trong bài viết này.
Có một điều mà ta cần lưu ý là : nhiều người nói rằng Beethoven là học trò của Mozart, nên âm nhạc của ông có ảnh hưởng đôi chút âm nhạc của Mozart. Tôi xin khẳng định cả hai điều trên đều sai.Beethoven đã từng tiếp xúc với Mozart và rất thần tượng Mozart, nhưng ông chỉ gặp Mozart ít lần , chủ yếu là để trình diễn cho Mozart thấy tài năng của mình , chứ không hề có chuyện " học tập " gì cả! ( cũng may vì điều đó!). Và với bất cứ ai đã thưởng thức nhạc của Beethoven , tin chắc họ sẽ phủ nhận rằng nhạc Beethoven có mang tí phong cách của Mozart, vì rõ ràng âm nhạc của hai nhà soạn nhạc thiên tài này tuyệt đối chẳng có chút liên quan gì đến nhau. Dù vậy, cũng phải công nhận không có Mozart thì chưa chắc đã có Beethoven , vì chính tài năng " thần đồng " của Mozart đã khiến cha của Beethoven bắt con mình phải học âm nhạc , nhờ đó lịch sử âm nhạc mới có thêm một thiên tài xuất chúng khác.
Giờ ta mới thật sự đi vào ý chính của bài viết .Vậy thì có gì khác nhau trong âm nhạc của hai nhà soạn nhạc tài ba trên.Trước tiên , ta xét đến những bản giao hưởng. Beethoven , dù sống thọ hơn Mozart nhiều ( Beethoven thọ 57 tuổi , còn Mozart chỉ 35 thôi), nhưng số bản giao hưởng của Mozart thì lại gấp hơn 4 lần của Beethoven ( đó có lẽ cũng là một trong những nguyên do mà người ta gọi ông là thiên tài) , Beethoven chỉ có 9 bản giao hưởng. Có lẽ cũng vì thế mà tôi cho rằng , những bản giao hưởng của Beethoven thật sự " sâu" hơn, hoành tráng hơn và công phu hơn của Mozart. Ta cứ thử nghe đi rồi sẽ thấy! Cả 9 bản giao hưởng của Beethoven đều có thể "đẩy ta lên đến những cảm xúc cao nhất của thưởng thức nghệ thuật", trong đó đặt biệt là các bản số 3 ( chương 4 đã đạt đến mức độ hoàn thiện của nghệ thuật ) , số 5 ( bản giao hưởng mang đậm tính hào hùng, bi tráng ), số 6 ( bản giao hưởng " Pastorale"đồng quê, đã thể hiện tài năng xuất chúng của Beethoven trong thể loại nhạc này , với những chương vừa yên bình ,vừa bi tráng trộn lẫn nhau ), và số 9 ( nhiều người coi đây là bản giao hưởng hay nhất của loài người , theo tôi thì điều đó chưa hẳn đúng vì dù đã nghe nhiều lần nhưng ấn tượng mà nó để lại cho tôi vẫn chưa bằng những bản giao hưởng kể trên).Trong khi đó , trong khoảng 40 bản giao hưởng của mình thì chỉ có bản giao hưởng số 40 và 25 của Mozart là được nhắc nhiều nhất và được trình diễn nhiều nhất. Nói chung những bản Symphony của Mozart không thể hiện được hết tài năng của ông , vì thế mà đây không phải là thế mạnh của Mozart.Vậy thì thể loại nào đã khiến người đời sau ví Mozart như là "Mặt trời của âm nhạc cổ điển"?
Và thể loại đó cũng chính là nội dung so sánh thứ hai của chúng ta : những bản Concerto , Piano . Thật sự ta không thể nói những bản concerto hay piano của Mozart hay hơn, điều đó tôi xin dành cho những nhà phân tích âm nhạc bậc thầy, còn với tôi , tôi chỉ dám nhận xét rằng : số lượng tác phẩm của Mozart là nhiều hơn , phong phú hơn và với tôi , khi nghe những bản Piano , tôi vẫn ưu tiên chọn Mozart vì tôi cho rằng có cái gì đó ở phong cách Piano của Mozart khiến ta say mê vô cùng ( giờ thì tôi chợt nghĩ ra một ý , đó có lẽ là nhờ tính "cảm hứng " trong âm nhạc của Mozart khiến những bản Piano của ông nhanh , thanh thoát và toát lên sự yêu đời , điều mà Beethoven đã không làm ). Dù gì đi nữa , tôi khuyên các bạn , với những bản Piano concerto , piano sonata, hãy chọn Mozart trước vì chắc chắn bạn sẽ không phải thất vọng đâu ( tất nhiên , của Beethoven cũng tuyệt nữa , ở đây tôi nhấn mạnh chỉ là lời khuyên).
Tóm lại , cho dù so sánh kiểu gì đi nữa thì nếu bạn có nghe symphony của Mozart hay chọn những bản piano của Beethoven, thì một điều chắc chắn rằng đó đều là những bản nhạc tuyệt vời , là kết tinh về tài năng của hai nhà soạn nhạc thiên tài này.

NHẠC CỔ ĐIỂN- ÂM NHẠC "RU NGỦ" ?

Tôi xin khẳng định với các bạn rằng nhạc cổ điển không hề là nhạc ru ngủ một tí nào . Nếu ai đó nghe nhạc cổ điển chỉ để ru ngủ thì thật phung phí nghệ thuật và gián tiếp tự mình khắc sâu thêm cái tư tưởng sai lầm của mình về nhạc cổ điển. NHẠC CỔ ĐIỂN , chỉ có thể dùng hai từ để diễn tả giá trị của nó , đó là " hoàn hảo". Nhưng có phải là quy luật của tự nhiên không khi mà những thứ gì đích thực cũng thường khó tiếp nhận hơn những thứ tầm thường đầy rẫy xung quanh nó !!??
Có lẽ vậy , hoặc ít ra cũng đúng với nhạc cổ điển . Cái mà đã khiến bao người không nhận ra được giá trị của nhạc cổ điển không phải ở chỗ họ không đủ trình độ thưởng thức ( như tôi nhớ trong một chương trình thời sự trên ti vi , bình luận viên của VTV đả gọi nhạc cổ điển là " nhạc bác học" ), mà vần đề ở chỗ CLASSICAL MUSIC đòi hỏi ở ta sự kiên nhẩn và tập trung cao độ khi thưởng thức nó . Bản thân tôi khi thưởng thức bản nhạc cổ điển đầu tiên trong đời đã phải kiên nhẫn nghe đi nghe lại 5 lần cả thảy để rồi cuối cùng mới thốt lên được câu " TUYỆT VỜI!" . Đấy có lẽ chính là nguyên nhân khi mà xã hội đang càng ngày càng chạy theo nhịp sống dồn dập của nền văn minh đô thị thế kỷ XXI , thì con người cũng đã chẳng còn thời gian cho tâm hồn mình được lắng đọng trong nhửng âm điệu du dương sâu sắc của nhạc cổ điển. Và , một cách vô tình , chúng ta đã tự đánh mất đi một tài sản văn hóa vô giá của chính chúng ta , tài sản mà ta đã tự thay thế bằng những thứ tầm thường , vớ vẩn khác. Ở đây tôi không có ý chê thứ nhạc trẻ mà giới trẻ chúng ta đang rất say mê ( tôi cũng đã từng là một fan hâm ộ cuồng nhiệt của nó!) , nhưng tại sao ta không THỬ MỘT LẦN để cho tâm hồn và đầu óc mình lắng đọng vào từng nốt nhạc của một bản piano concerto của MOZART , để rồi chính chúng ta sẽ nhận thấy sự khác biệt với những loại âm nhạc khác mà chúng ta đã nghe.
Thật sự tôi không có nhiều thì giờ cho việc viết blog, nhưng bản thân tôi luôn ray rứt rằng mình cần làm một điều gì đó để thức tỉnh mọi người về giá trị của nhạc cổ điển ( dù biết rằng sẽ rất khó) , đó là lí do tôi lập nên blog này mong rằng bất kỳ ai đến thăm cũng đều chia sẻ với tôi những cảm xúc trên và chinh các bạn , hãy thử tải một bản nhạc cổ điển ( bạn có thể tham khảo thêm ở các entry sau) và tự mình thưởng thức để CẢM NHẬN SỰ KHÁC BIỆT!